ميرزا حسن حسينى فسايى
1296
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
معز آباد « 1 » : فرسخى جنوبى شيراز است . ملك زرخريد مؤلف اين فارسنامه ناصرى بود كه به دو نفر پسر خود ميرزا سيد محمد و ميرزا احمد بخشيده است و اكنون ملك آنهاست . مهارلو : 8 فرسخ ميانه جنوب و مشرق « شيراز » است . مهر آباد : 13 فرسخ مشرقى « شيراز » است . نصر آباد : يك فرسخ و نيم مشرقى « شيراز » است . وزير آباد : يك فرسخ ميانه جنوب و مشرق « شيراز » است . حياط داود : نام ناحيهاى از نواحى دشتستان است كه در ذيل دشتستان نوشته شود . خسو : ناحيهء جنوبى بلوك داراب است كه نوشته شود . [ 20 ] - بلوك خشت « 2 » [ خشت در لغت قسمى از حلوا باشد كه آن را در ظرفى ريخته تا يك پارچه و قرص شود و چون خرماى اين بلوك را كه شيرينتر از حلواست در جلد كرده ، يك پارچه شده ، حمل اطراف كنند ، اين بلوك را خشت گفتهاند . ] « 3 » ميانه مغرب و جنوب شيراز است ، از گرمسيرات فارس است ، نخلستان بسيار دارد ، محصول شتوى آن ، گندم و جو ديمى و فاريابى و خشخاش و صيفى آن پنبه و كنجد و تنباكو و هندوانه و شلتوك ، شكار آن بز و پازن و قوچ و ميش كوهى و آهو و كبك و دراج و تيهو و كبوتر و بلدرچين و در زمستان چاخرق و هوبره و كلنگ [ مىباشد . ] و درازى آن از : « جميله » تا « بيكرزى » 8 فرسخ ، پهناى آن از « رودك » تا « سياه منصور » باز 8 فرسخ « 4 » ، آبش از رودخانه شاپور كازرون ، بساتين آن بيشتر نخلستان و انار و مركبات و اين بلوك محدود است از جانب مشرق به نواحى كازرون و از شمال به ماهور ميلاتى و از مغرب به ناحيه شبانكاره دشتستان و از جنوب به ناحيه دالكى دشتستان و قصبه اين بلوك را نيز خشت « 5 » گويند 27 فرسخ از شيراز دور افتاده است . بيشتر خانههاى خشت ، از كنده و شاخه و برگ نخل است و چند خانه اعيان آن از خشت خام و گل و چوب نخل است و شمارهء آنها نزديك به 500 خانه است و ضابط و حاكم اين بلوك سلسله زال خان خشتى است ، جد اعلاى آنها ، حاجى نعمت اللّه جرهى است به وسيلهاى از بلوك جره با عيال وارد قصبه خشت گشته ، رحل اقامت انداخته ، از سرمايهء خود ، ضياع و عقارى خريده ، يكى از اركان بلوك خشت گرديد و سالها باقى بماند . و ولد الصدقش مزارع محمد على نعم الخلف آمده ، به جاى پدر برقرار گرديد و چون
--> ( 1 ) . كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 258 . ( 2 ) . المسالك و الممالك ، ص 44 و 45 . ( 3 ) . اين بخش در هامش كتاب آمده است . ( 4 ) . در جام جم ، ص 601 واقع در 29 درجه و 30 دقيقه عرض و 51 درجه و 14 دقيقه طول جغرافيائى است . ( 5 ) . فارسنامه ابن بلخى ، ص 143 : ( خشت و كمارج دو شهركند ) و ر ك : فرهنگ جغرافيايى ، ج 7 .